Kích công nghiệp thường được gọi tên theo một đặc điểm dễ thấy, nhưng một tên gọi hiếm khi mô tả đầy đủ thiết bị. Một kích có thể là kích thủy lực theo nguyên lý hoạt động, kích chân theo điểm nâng, kích gầm thấp theo hình học và kích di động theo cách bố trí. Trước khi so sánh các mẫu máy, hãy phân loại thiết bị theo nhiều tiêu chí: lực được tạo ra như thế nào, tải tiếp xúc với kích ở đâu, kích tiếp cận tải ra sao, kích có di chuyển trên khung bánh xe hay không, và kích phải hoàn thành công việc nâng và kê đỡ nào.
Đây là hướng dẫn phân loại, không phải quy trình vận hành cho một máy, phương tiện, kết cấu hoặc mẫu kích cụ thể. Hướng dẫn của chủ sở hữu tải, tài liệu của nhà sản xuất kích, phương án nâng tại nơi làm việc và các yêu cầu địa phương áp dụng vẫn là căn cứ quyết định.
Trả lời nhanh
Các nhóm kích công nghiệp chính gồm kích vít cơ khí, kích thanh răng hoặc bánh cóc cơ khí và kích thủy lực. Sau đó, kích thủy lực có thể được chia theo hình dạng và điểm tiếp xúc thành kích chai, kích chân, kích cá sấu hoặc kích con đội sàn và các cấu hình chuyên dụng khác. Hãy chọn theo toàn bộ công việc thay vì chỉ theo tên nhóm: tải tại điểm nâng, khoảng sáng sẵn có, hành trình và chiều cao cuối cùng cần đạt, hình học tiếp xúc, nền đặt, phương án kê đỡ độc lập, hướng làm việc, chế độ sử dụng, môi trường và hướng dẫn của đúng mẫu máy.
Một kích có thể thuộc nhiều nhóm
Các thuật ngữ phân loại trả lời những câu hỏi khác nhau:
- Cơ cấu: Lực được truyền bằng vít, thanh răng và chốt hãm hay xi lanh thủy lực?
- Điểm tiếp xúc: Tải tựa lên đế nâng phía trên, đầu kích, chân nâng, ngàm nâng hay phụ kiện riêng của mẫu máy?
- Hình học: Kích có thể đưa vào dưới điểm nâng hiện có không, và hành trình có đạt chiều cao cần thiết không?
- Tính cơ động: Kích được mang tới vị trí, lăn trên khung bánh xe, lắp trên thiết bị hay tích hợp trong một hệ thống lớn hơn?
- Ứng dụng: Công việc là bảo dưỡng phương tiện, lắp đặt máy móc, bảo trì đường sắt, định vị kết cấu hay một hoạt động nâng có kiểm soát khác?
Các tên gọi này có thể chồng lấp. “Kích thủy lực” chỉ nguyên lý truyền lực, còn “kích chân” chỉ vị trí tác động vào tải. Vì vậy, kích chân có thể là loại thủy lực hoặc cơ khí. “Kích cá sấu” mô tả kết cấu thấp có bánh xe, không mô tả mọi chi tiết của mạch thủy lực hay tải trọng. Hồ sơ mua hàng nên nêu rõ chức năng và hình học cần thiết thay vì chỉ dựa vào một từ phân loại.
Phân loại theo cơ cấu hoạt động
| Cơ cấu | Cách tạo chuyển động | Ưu điểm điển hình | Giới hạn cần kiểm tra khi chọn |
|---|---|---|---|
| Kích vít cơ khí | Vít quay cùng đai ốc hoặc ống nâng biến mô-men đầu vào thành chuyển động thẳng | Định vị có kiểm soát, đường truyền tải cơ khí cứng và không có mạch dầu thủy lực | Lực vận hành hoặc nguồn truyền động, hành trình, tình trạng vít, hướng làm việc cho phép, khả năng giữ tải và yêu cầu kê đỡ của mẫu máy |
| Kích thanh răng hoặc bánh cóc cơ khí | Chốt hãm và bánh cóc hoặc bộ truyền bánh răng đẩy thanh răng có răng | Hành trình nhìn thấy dài và kết cấu chắc chắn cho các công việc nâng hoặc định vị phù hợp | Độ ăn khớp của chốt hãm, tình trạng thanh răng, lực tay cầm, độ ổn định của đế, tải trọng đầu hoặc chân nâng, chặn hành trình và mẫu máy được thiết kế để giữ hay chỉ để nâng tải |
| Kích thủy lực | Bơm tạo áp suất dầu để dịch chuyển ty hoặc xi lanh | Lực nâng lớn trong một cụm gọn và nhiều dạng thân khác nhau | Chiều cao thu gọn, hành trình thủy lực, rò rỉ hoặc hư hỏng, nhiệt độ, hướng làm việc cho phép, khả năng kiểm soát khi hạ và tải trọng chính xác tại từng điểm nâng |
Các nhóm trong một tiêu chuẩn có thể hẹp hơn cách gọi thông thường trong danh mục sản phẩm. Ví dụ, ASME B30.1-2026 nêu rằng phạm vi của tiêu chuẩn bao gồm kích bánh cóc cơ khí, kích vít cơ khí và kích thủy lực, nhưng không bao gồm kích được thiết kế cho dịch vụ ô tô và thiết bị được thiết kế để kê đỡ tĩnh. Hãy sử dụng tiêu chuẩn thực sự áp dụng cho sản phẩm, nơi làm việc và quốc gia; không giả định một phạm vi duy nhất bao phủ mọi loại kích có tên tương tự.
Phân loại theo điểm tiếp xúc và hình học thân kích
Bề mặt tiếp xúc nâng thường quyết định kích có sử dụng được hay không.
Kích nâng đầu và kích chai
Đế hoặc đầu nâng phía trên tiếp xúc với một điểm nâng đã được chấp thuận nằm phía trên kích. Kích chai bố trí xi lanh thủy lực thẳng đứng trong thân máy nhỏ gọn, nhưng vẫn cần đủ khoảng sáng theo chiều cao thu gọn, hành trình phù hợp, tiếp xúc đúng, đế ổn định và phương án kê đỡ tải sau khi nâng. Hãy xem hướng dẫn chi tiết về chọn kích chai thủy lực nếu đây là cấu hình dự kiến.
Kích chân và kích ngàm
Chân hoặc ngàm thấp luồn dưới máy móc khi đầu nâng thông thường không thể vào được. Hãy kiểm tra riêng tải trọng của chân và đầu nâng khi mẫu máy có cả hai, khoảng sáng tối thiểu để luồn vào, hành trình sử dụng, bề mặt tiếp xúc với tải, khả năng đỡ của đế và mọi hạn chế khi dùng chân nâng. Chân nâng thấp giải quyết vấn đề tiếp cận; nó không khắc phục nền đặt không phù hợp, tải mất ổn định hay thiếu phương án kê đỡ. Hướng dẫn của Liftool về kích chân thủy lực trình bày chi tiết hơn về ứng dụng này.
Kích cá sấu hoặc kích sàn có bánh xe
Khung có bánh xe đưa đế nâng thấp tới điểm nâng được chấp thuận trên phương tiện hoặc tải khác. Khung, khả năng tiếp cận của đế nâng, tay nâng, bánh xe, tình trạng sàn và chuyển động của tải trong suốt quá trình nâng đều là yếu tố lựa chọn. Không nên coi kích cá sấu dùng trong bảo dưỡng xe là tương đương với kích chân công nghiệp chỉ vì cả hai đều là loại thủy lực và gầm thấp.
Kích thép cơ khí và kích thanh răng
Các loại kích này sử dụng bộ phận nâng cơ khí cứng và có thể có vị trí nâng bằng đầu hoặc chân, tùy mẫu máy. Chúng có thể phù hợp với máy móc, đường sắt, xây dựng hoặc bảo trì khi hình học và hướng dẫn của chúng phù hợp với công việc. Hãy xác nhận tải trọng tại đúng điểm tiếp xúc; không áp dụng tải trọng đầu nâng cho chân hoặc phụ kiện trừ khi nhà sản xuất cho phép rõ ràng.
Ghép loại kích với toàn bộ công việc nâng
Dùng cách phân loại để lập danh sách sơ bộ, sau đó kiểm tra điều kiện nâng và kê đỡ thực tế.
- Xác định tải tại từng điểm nâng. Tổng trọng lượng của máy hoặc phương tiện không cho biết phản lực tại một điểm nâng. Trọng tâm, phân bố tải, phụ kiện, bộ phận bị tháo ra, số lượng và vị trí kích đều có thể làm phản lực thay đổi.
- Đo khoảng sáng ban đầu. Xác nhận không gian cho đế, thân, chân hoặc đầu nâng, tay cầm, ống dầu, khớp nối và người vận hành. Kiểm tra lối tiếp cận trong toàn bộ hành trình, không chỉ trước khi bắt đầu.
- Xác định hành trình và chiều cao cuối cùng. Chiều cao thu gọn, hành trình thủy lực hoặc cơ khí, thiết bị nối dài được nhà sản xuất cho phép và không gian cho giá kê độc lập phải phù hợp với nhau.
- Kiểm tra hình học tiếp xúc. Đầu hoặc chân kích và điểm nâng của tải phải duy trì tương thích khi tải đi lên. Tránh các miếng chèn tiếp xúc tự chế trừ khi chúng thuộc một phương án đã được phê duyệt.
- Đánh giá nền đặt và độ ổn định của tải. Kiểm tra khả năng chịu lực, độ bằng phẳng và tình trạng sàn hoặc nền, diện tích đế, khả năng trượt, biện pháp giữ tải và sự thay đổi của trọng tâm.
- Lập phương án cho trạng thái đã kê đỡ. Quyết định cách chèn kê, khóa, đặt tải lên giá đỡ hoặc cố định bằng phương án khác trước khi bất kỳ ai vào vùng nguy hiểm hoặc bắt đầu công việc.
- Kiểm tra chế độ sử dụng và môi trường. Bao gồm tần suất nâng, chu kỳ hành trình, sử dụng trong nhà hay ngoài trời, nhiệt độ, ăn mòn, nhiễm bẩn, lưu kho, vận chuyển và trách nhiệm kiểm tra.
Để so sánh trực tiếp cơ cấu, hãy xem Kích cơ khí và kích thủy lực. Để có trình tự xác định thông số rộng hơn, hãy dùng Cách chọn kích phù hợp nhất. Hướng dẫn theo ứng dụng Chọn đúng loại kích theo ngành và ứng dụng giúp chuyển các môi trường làm việc khác nhau thành câu hỏi lựa chọn.
Nâng tải và kê đỡ là hai chức năng khác nhau
Không được giả định kích có thể là bộ phận đỡ duy nhất chỉ vì nó nâng được tải. Trong ngành công nghiệp nói chung tại Hoa Kỳ, OSHA 29 CFR 1910.244(a) yêu cầu kích có tải trọng đủ cho tải, tải trọng định mức được đánh dấu vĩnh viễn, giới hạn hành trình được theo dõi và tải phải được chèn kê, khóa hoặc cố định bằng cách khác ngay sau khi nâng. Quy định cũng yêu cầu kích hỏng phải được gắn thẻ và không sử dụng cho đến khi sửa chữa. Đây là yêu cầu của Hoa Kỳ trong phạm vi quy định đó, không thay thế hướng dẫn mẫu máy hoặc các quy định áp dụng khác.
Đối với sửa chữa phương tiện, hướng dẫn của HSE Vương quốc Anh cũng yêu cầu dùng đúng điểm nâng, làm việc trên bề mặt cứng và bằng phẳng, chèn bánh xe còn nằm trên mặt đất, không vượt quá tải trọng định mức và không bao giờ chỉ dựa vào kích để đỡ xe. Hướng dẫn này dành riêng cho sửa chữa phương tiện; không nên dùng trang đó như một quy trình chung cho việc nâng máy móc hoặc kết cấu.
Dừng lại và đánh giá lại nếu kích bị nghiêng, đế lún, tải hoặc điểm tiếp xúc dịch chuyển bất ngờ, bộ điều khiển hoạt động không bình thường, gần tới giới hạn hành trình hoặc phát hiện hư hỏng hay rò rỉ. Không bao giờ chui xuống dưới hoặc đưa bất kỳ bộ phận cơ thể nào vào vùng tải có thể rơi khi tải chưa được cố định độc lập cho công việc.
Thông tin cần có trong yêu cầu báo giá kích
Cung cấp đủ dữ liệu để nhà cung cấp đánh giá cả nhóm sản phẩm và mức độ phù hợp của mẫu máy:
- mô tả tải, tổng trọng lượng, thông tin trọng tâm và phản lực ước tính tại từng điểm nâng;
- bản vẽ hoặc ảnh của các điểm nâng đã được chấp thuận và chướng ngại xung quanh;
- khoảng sáng ban đầu tối thiểu, hành trình yêu cầu, chiều cao cuối cùng và phương án kê đỡ;
- yêu cầu về đầu, chân, ngàm, đế nâng hoặc phụ kiện;
- số lượng kích và việc nâng là tại một điểm, theo trình tự hay cần hệ thống đồng bộ được thiết kế riêng;
- tình trạng sàn hoặc nền, sử dụng trong nhà hay ngoài trời, nhiệt độ, ăn mòn, bụi bẩn, nước và điều kiện lưu kho;
- tần suất sử dụng, khả năng tiếp cận của người vận hành, truyền động bằng tay hoặc có nguồn và nhu cầu hạ có kiểm soát;
- quốc gia đích, yêu cầu áp dụng, tài liệu, kiểm tra, thử nghiệm và phụ tùng dự kiến.
Xem dòng sản phẩm kích của Liftool để so sánh các nhóm hiện có, sau đó dùng trang liên hệ để gửi dữ liệu công việc. Việc chọn cuối cùng phải được xác nhận theo tài liệu của đúng mẫu máy và phương án nâng, kê đỡ thực tế.