Tời cáp có thể gặp tình trạng cuốn cáp không đều, cáp thép hư hỏng, giữ tải kém, chuyển động gián đoạn, quá nhiệt, tiếng ồn hoặc bệ lắp bị xê dịch. Không tiếp tục vận hành cho đến khi triệu chứng trở nên nghiêm trọng. Cố định và đưa tải ra khỏi tời, cô lập nguồn năng lượng, xác định loại tời và công việc được phép, rồi làm theo hướng dẫn của đúng mẫu thiết bị.
Trả lời nhanh
Khi tời cáp hoạt động bất thường, hãy ngừng sử dụng và không thao tác với cáp, tang cuốn, phanh, bộ điều khiển hoặc bệ lắp khi cáp còn căng hoặc đang đỡ tải. Kiểm tra tải trọng và mục đích sử dụng, tình trạng và đường đi của cáp thép, cách cáp cuốn trên tang, độ chắc của bệ lắp, nguồn điện, bộ điều khiển và các dấu hiệu rò rỉ, nóng, tiếng ồn hoặc biến dạng. Việc vệ sinh cơ bản và quan sát có thể do người vận hành đã được đào tạo thực hiện, nhưng chỉnh phanh, sửa bánh răng bên trong, sửa kết cấu, chẩn đoán điện và thay cáp phải theo quy trình của đúng mẫu và do người có năng lực đảm nhiệm. Chỉ đưa tời trở lại sử dụng sau khi đã khắc phục nguyên nhân và hoàn tất kiểm tra cũng như thử chức năng theo yêu cầu.
Trước tiên phải xác định loại tời và phạm vi sử dụng
"Tời cáp" là tên gọi rộng. Thiết bị có thể vận hành bằng tay, điện, khí nén hoặc thủy lực; được thiết kế để kéo ngang, cứu hộ xe, di chuyển tải trong công nghiệp hoặc nâng hạ. Các mục đích này không thể thay thế cho nhau. Không được coi tời chỉ dùng để kéo là tời nâng, và tuyệt đối không dùng thiết bị không được thiết kế để nâng người cho mục đích đó.
Trước khi chẩn đoán, đọc nhãn và hướng dẫn của mẫu. Xác nhận tải trọng, quy cách cáp, sức chứa tang, chu kỳ làm việc, cách lắp, nguồn năng lượng, hệ thống phanh, hướng kéo và việc nhà sản xuất có cho phép nâng hay không. Khả năng kéo có thể thay đổi theo số lớp cáp trên tang, vì vậy một con số tải trọng không thể hiện mọi điều kiện.
ASME B30.7 áp dụng cho một số tời tang cuốn lắp trên nền hoặc kết cấu và nêu các trường hợp loại trừ quan trọng. Cần xác định tiêu chuẩn hoặc quy định nào thực sự áp dụng cho thiết bị và công việc.
Triệu chứng thường gặp và nội dung cần kiểm tra
| Triệu chứng | Nguyên nhân có thể cần xem xét | Bước xử lý an toàn tiếp theo |
|---|---|---|
| Cáp dồn về một phía hoặc chồng chéo | Tời hoặc puly dẫn hướng lệch, góc vào cáp không phù hợp, cuốn ban đầu kém, kéo xiên hoặc thiếu lực căng khi cuốn | Dừng, dỡ tải, cô lập và đối chiếu đường đi cùng độ thẳng hàng với hướng dẫn trước khi cuốn lại |
| Cáp bị gập, dập, đứt sợi, bung lồng, ăn mòn nặng, hư hại do nhiệt hoặc đầu cáp hỏng | Cuốn sai, quá tải, mài mòn, hình học puly hoặc tang không phù hợp, nhiễm bẩn hoặc dùng sai cáp | Đưa tời ra khỏi sử dụng; người có năng lực phải đánh giá và thay cáp cùng đầu cáp đúng quy cách |
| Tải bị tụt hoặc phanh không giữ như dự kiến | Phanh mòn hoặc bẩn, chỉnh sai, quá tải, sai hướng vận hành hoặc lỗi bên trong | Cố định tải bằng biện pháp độc lập và ngừng dùng tời; không giữ nút điều khiển hoặc thêm cơ cấu chặn tạm để bù lỗi |
| Tời chạy chậm, dừng hoặc hoạt động chập chờn | Quá tải, quá nhiều lớp cáp, điện áp thấp, ắc quy yếu, dây điện nhỏ, vấn đề nguồn khí hoặc áp suất, kẹt hoặc vượt chu kỳ làm việc | Dỡ tải, cô lập nguồn và chỉ kiểm tra những hạng mục người dùng được phép bảo dưỡng theo hướng dẫn mẫu |
| Động cơ, hộp số, hệ thống thủy lực hoặc phanh nóng bất thường | Quá tải, làm việc quá lâu, điện áp thấp, phanh rà, thiếu bôi trơn, thông gió kém hoặc ma sát bên trong | Dừng và để nguội có kiểm soát; tìm nguyên nhân trước khi liên tục khởi động lại |
| Xuất hiện tiếng ồn, rung, rò rỉ hoặc tang cuốn xê dịch | Bệ lắp lỏng, hỏng ổ trục hoặc bánh răng, mòn tang hoặc trục, biến dạng, thiếu dầu hoặc rò thủy lực | Dừng, cô lập, đánh dấu ngừng sử dụng và yêu cầu kiểm tra bởi người có năng lực |
| Bộ điều khiển, thiết bị giới hạn hoặc dừng khẩn cấp không tin cậy | Tay điều khiển, dây, giắc, công tắc tơ, công tắc, hệ dây hoặc mạch bị hỏng | Cô lập điện và dùng kỹ thuật viên đủ chuyên môn; không được bỏ qua thiết bị bảo vệ |
Bảng này chỉ là điểm bắt đầu để chẩn đoán, không phải hướng dẫn sửa chữa chung. Giới hạn loại bỏ cáp, số vòng tối thiểu trên tang, mô-men siết, chất bôi trơn, khe hở phanh, giá trị điện, áp suất và yêu cầu thử khác nhau theo mẫu và ứng dụng.
Cáp thép cuốn không đều
Muốn cuốn tốt, tời, tang và điểm dẫn hướng đầu tiên phải thẳng hàng đúng. Góc cáp đi vào không phù hợp có thể làm cáp dồn sát vành tang, cắt vào lớp dưới hoặc chồng chéo. Kéo xiên cũng có thể gây hiện tượng này và làm quá tải bệ lắp hoặc bộ dẫn cáp.
Không dùng tay, chân, thanh hoặc dụng cụ rời để dẫn cáp đang chuyển động. Sau khi dỡ tải và cô lập năng lượng, kiểm tra đường cáp, bề mặt tang, bộ dẫn hoặc con lăn, độ cân bằng của bệ lắp và vị trí puly dẫn hướng. Chỉ cuốn lại theo quy trình được chấp thuận, với khả năng kiểm soát và lực căng phù hợp. Cuốn gọn lại không khôi phục được cáp đã dập hoặc gập mạnh.
Hư hỏng cáp thép và quyết định thay cáp
Kiểm tra phần cáp có thể tiếp cận và các đầu nối để tìm sợi đứt, dập, gập, bung lồng, mài mòn, ăn mòn, hư hại nhiệt, thay đổi đường kính, tao cáp xô lệch và hư hỏng gần điểm neo vào tang hoặc móc. Xác nhận cáp phù hợp với tang, puly, môi trường và chiều bện được quy định.
Không nắn chỗ gập, đập chỗ dập, nối cáp làm việc đã hỏng hoặc thay bằng cáp chỉ giống về hình thức. Việc thay cáp phụ thuộc kết cấu, cấp bền, chiều bện, lõi, chiều dài, đầu nối và khả năng tương thích, không chỉ đường kính. Giữ tời ngoài sử dụng cho đến khi người có năng lực áp dụng đúng tiêu chí loại bỏ và quy trình thay thế.
Sự cố phanh hoặc giữ tải
Tải bị tụt, trượt hoặc không giữ được là điều kiện phải dừng. Không bấm điều khiển nhiều lần để xem phanh có "phục hồi" hay không và không chỉnh phanh khi tải đang treo. Cố định hoặc hạ tải bằng phương án đã lập, không phụ thuộc vào phanh đang bị nghi ngờ.
Nguyên nhân có thể là quá tải, nhiễm bẩn, hao mòn, chỉnh hoặc vận hành sai hướng, điện áp thấp, rò rỉ hay lỗi bên trong. Lời khuyên chung như tẩy dầu, siết hoặc uốn lại chi tiết có thể làm tình trạng tệ hơn. Phải theo đúng thông tin bảo dưỡng và yêu cầu năng lực của mẫu thiết bị.
Nguồn cấp, quá nhiệt và hoạt động gián đoạn
Với tời điện, đối chiếu điện áp, tình trạng ắc quy, tiết diện dây, mối nối, bộ điều khiển và chu kỳ làm việc với yêu cầu của mẫu. Sụt áp khi có tải có thể làm tời chạy chậm, công tắc tơ rung, phát nóng và động cơ yếu. Cách điện hỏng, giắc cháy, dây dẫn lộ hoặc nút dừng khẩn cấp không tin cậy đòi hỏi cô lập và xử lý bởi kỹ thuật viên điện đủ chuyên môn.
Với tời khí nén hoặc thủy lực, chỉ kiểm tra các chỉ báo bên ngoài được phép như nguồn cấp, hư hỏng nhìn thấy trên ống, đầu nối hoặc rò rỉ. Không nới đầu nối đang có áp suất để thử. Tời tay quay nặng có thể bị quá tải, lệch, kẹt, luồn cáp sai hoặc hỏng; không được nối dài tay quay.
Bệ lắp, kết cấu và đường tải
Tải trọng của tời không chứng minh kết cấu lắp đủ khả năng chịu lực. Kiểm tra đế, chi tiết siết, giá, neo, khung, bộ dẫn hoặc puly và toàn bộ đường tải. Xê dịch, lỗ bị kéo dài, tấm cong, neo lỏng, mối hàn nứt hoặc kết cấu võng là điều kiện phải dừng.
Không nắn vành tang hoặc giá cong khi còn sử dụng, thêm mối hàn không được duyệt hoặc thay bu lông chỉ dựa vào hình thức. Sửa kết cấu và bệ lắp cần đúng chi tiết, thông tin kỹ thuật khi cần và kiểm tra trước khi dùng lại.
Trình tự chẩn đoán an toàn
- Dừng tời, cảnh báo người liên quan và tránh xa cáp, đường tải, điểm kẹp cùng năng lượng tích trữ.
- Hạ hoặc cố định tải bằng phương án độc lập đã lập. Không phụ thuộc vào tời hoặc phanh đang bị nghi ngờ.
- Cô lập năng lượng điện, thủy lực, khí nén, cơ khí hoặc nguồn khác và ngăn khởi động ngoài ý muốn.
- Ghi lại triệu chứng, tải, lớp cáp, hướng vận hành, môi trường, âm thanh, cảnh báo và thay đổi gần đây.
- Xác định mẫu và xem thông tin vận hành, kiểm tra, bảo dưỡng.
- Chỉ thực hiện kiểm tra và bảo dưỡng được giao cho người vận hành hoặc vai trò được phép. Chuyển công việc bên trong, kết cấu, phanh, cáp và điện cho người phù hợp.
- Sau khi sửa, hoàn tất kiểm tra quy định và thử chức năng không tải. Chỉ thử tải có kiểm soát khi hướng dẫn, đánh giá rủi ro và quy định áp dụng yêu cầu.
Đối với nơi làm việc tại Vương quốc Anh, HSE yêu cầu thiết bị phải được bảo dưỡng an toàn và người thực hiện phải có năng lực. Hướng dẫn cũng cảnh báo về khởi động bất ngờ và sửa chữa không đúng: HSE - Bảo dưỡng thiết bị làm việc. Khu vực pháp lý hoặc nơi làm việc khác có thể đặt thêm yêu cầu.
Chọn tời để tránh lặp lại sự cố
Chọn tời theo công việc kéo hay nâng, hướng tải, lực kéo ở từng lớp cáp, hành trình, chu kỳ làm việc, tốc độ, phanh, bệ lắp, nguồn, điều khiển, môi trường và khả năng kiểm tra. Cân nhắc tải va đập, độ dốc, nước, bụi, ăn mòn, nhiệt độ và lối tiếp cận an toàn.
Tham khảo dòng tời và thiết bị kéo của Liftool khi so sánh tời tay, tời điện và thiết bị kéo. Xác nhận phạm vi sử dụng của đúng mẫu.